سایت عباس جوادی Abbas Djavadi's Website

آواهای مرکب در ترکی آذری ما

 

Notebook 2

عباس جوادی – توولاماق، ذوق، نوروز… متلا اینها را در ترکی آذری ایران چطور تلفظ میکنیم؟ معمولا اینطور:
towlamaq, zowq, Nowruz
معمولا، یعنی اکثرا و بخصوص بین تحصیلکرده ها. اما اگر کسی بطور روشن اینطور تلقظ کرد شما میفهمید که احتمالا این، تلفظ ترکی استانبول و یا باکو است :
tavlamak (tovlamaq), zevk (zövq), Nevruz (Novruz)

دوگانه آوائی «او» مثلا در «نوروز» در علم آواشناسی «آوای مرکب» خوانده میشود. طبق تعریف، «آوای مرکب» (و یا «واکه مرکب») و یا
diphtongue
به اجتماع دو آوا (صدا) گفته میشود که دو جزء ترکیب دهنده اش در زمان تلفظ مشخص اند ولی یک‌دفعه از دهان بیرون می‌آیند مانند
ow, ei
در لغات: سوق، سیل، موج، طور.

 

اولین جزء آوا های مرکب یک مصوت (حرف صدادار) و یا
vowel
مانند
a, e, , ə, i, ı, o, ö, u, ü
است. جزء دوم را بعضی ها یک حرف صدا دار و دیگران حرف بی صدا و یا صامت و یا
consonant
میشمارند. طوریکه من سال ها پیش در آزمایشگاه آوا شناسی دانشگاه کلن آلمان سنجیده ام، عنصر نخست آوا های مرکب بی شک یک مصوت (حرف با صدا) است اما عنصر دوم نه یک مصوت کامل و نه یک صامت روشن است بلکه چیزی بین این دو بشمار میرود. یعنی مثلا »در تلفظ کلمه «موج
mowc (mowj)
عنصر نخست بدون تردید یک حرف با صدا و یا مصوت است (او) اما عنصر دوم
v
و یا «واو» نیست بلکه
w
است که مانند تلفظ انگلیسی آن چیزی بین صامت «واو» و صائت های
u, o
است. با این ترتیب اگر از الفبای لاتین استفاده کنیم، املای درست تر کلمات زیر باید اینطور باشد:
towlamaq, owlad, Nowruz, sowq
و نه:
tovlamaq, ovlad, Novruz (Nevruz), sövq (sevk)

 

آوا های مرکب مخصوص لغات در اصل عربی و یا فارسی نیست. در ترکی آذری هم ما بسیاری لغات حاوی آوا های مرکب داریم مانند: توولاماق، قایتارماق، (قیترماخ)، اگلشمک.

در الفبا های لاتین ترکیه و جمهوری آذربایجان این «آوا های مرکب» را بصورت دو حرف و آوای مستقل از هم مینویسند و متناسب با این طرز نوشتار هم آنان را تلفظ میکنند:
evlat (övlad), Nevruz (Novruz), sevk (sövq).
اما در تلفظ ترک زبانان آذربایجانی ایران آوا های مرکب معمولا بصورت «آوای مرکب» (مانند فارسی) تلفظ میشوند یعنی:
towlamaq, owlad, Nowruz, sowq.

عموما میتوان وجود آوا های مرکب
ow, ei (ey), oy (oi), ay
در ترکی آذری ایران را قبول نمود. بنظر من املای رایج این «آوا های مرکب» در املاهای لاتین ترکیه و جمهوری آذربایجان منطبق با واقعیت تلفظ آنها نیست – حد اقل تلفظ آن در تركى ما فرق ميكند. در املای فارسی – عربی ترکی آذری ایران نظر به اینکه این املا منعکس کننده همه ریزه کاری های تلفظی و آوائی نیست (و لازم هم نیست باشد) مشکلی وجود ندارد که مثلا نمونه های فوق را بصورت «توولاماق، اولاد، نوروز، سوق» مینویسیم – و میخوانیم.

این هم یک حُسن الفبای فارسی ماست.

 

Advertisements

برچسب‌ها: , , , ,

پاسخی بگذارید

Please log in using one of these methods to post your comment:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s