خاطره ای از دکتر جواد هیئت و مجله «وارلیق»

Javad Heyat

عباس جوادی – مصاحبه  تلویزیون ترکیه (ت ر ت) با مرحوم دکتر جواد هیئت موسس و مدیر محترم مجله «وارلیق» (تهران) مرا بیاد اواخر سال های 1360 انداخت که گهگاهی از آلمان مقالاتی به ترکی و یا فارسی نوشته و به آقای دکتر هیئت میفرستادم و آقای دکتر هیئت هم لطف کرده آنها را برای چاپ به گروه تحریریه مجله میدادند. از آن میان میتوان به سلسله مقالاتی در باره تغیر الفباء در جمهوری آذربایجان و مقالات دیگر در باره زبان ترکی آذری و بخصوص دستور زبان و آوا شناسی – واجشناسی زبان اشاره کرد که بعدا نسخه بعضی از آنها را در این سایت «چشم انداز» گذاشتم.

و اما در همان دوره، دقیقترش در سال 1989 م کتابی به فارسی نوشتم با عنوان «آذربایجان و زبان آن»(*) که در آمریکا چاپ شد و در آن هم اساسا در باره تاریخ زبان ترکی آذری و ابعاد مشکلات کنونی (الفباء، استانداردیزاسیون و مدرنیزاسیون) و تبعیضی که در دوره پهلوی نسبت به این زبان روا شده صحبت کرده از جمله نوشته بودم که نشریات ترکی آذری در گذشته و حال با مشکلات سیاسی روبروبوده و اجازه دادن به تحصیل ترکی آذری حتی بعنوان یکی دو ساعت درس در کنار درس های دیگر برعکس نگرانی همگانی هم حق است و هم میتواند باعث آرامتر شدن احساسات مردم شود. این کتاب باعث شد که آقای دکتر جلال متینی استاد محترم و سابق دانشگاه مشهد در مجله «ایران شناسی» چاپ آمریکا مقاله ای با عنوان «آذربایجان کجاست؟» در انتقاد از محتوای این کتاب نوشتند که نکات اساسی آن رد «تُرک» نامیدن ما تُرک زبانان ایران و این استدلال آشنا بود که جمهوری آذربایجان در واقع آذربایجان نیست و اران است (که بحث جدیدى نیست). انتقادی که آقای دکتر متینی به مندرجات کتاب کرده بودند به این تصور بنظر بنده نادرست استوار بود که نیت از نوشتن این کتاب از طرف بنده اشاعه تجزیه طلبی و یا پان ترکیسم و اتحاد شمال و جنوب آذربایجان بود که طبیعتا موردی نداشت.

varliq

آنچه که بنده در آنجا عرض کرده بودم کمابیش همان بود که در این چند سال اخیر هم نوشته و همه را اتفاقا در این سایت «چشم انداز» هم منتشر کرده ام و آن اینکه ما خود را نه بخاطر اختلاف نژادی و قومی بلکه جدا بودن زبان ترکی از فارسی که مورد احترام همه بعنوان زبان مشترک ایرانیان است «تُرک» مینامیم و این، زبانی است که در شمال ارس و نیز بشکل دیگری در ترکیه هم زبان رسمی است اما از دوره پهلوی به بعد در ایران مورد اجحاف و تبعیض قرار گرفته است در حالیکه برعکس، آذربایجانیان ایران معاصر را ساخته و حراست نموده اند، در همه فراز و نشیب های آن نقش حتی کلیدی و اغلب رهبری کننده داشته اند، از هموطنان فارسی زبان ما کمتر ایرانی نیستند اما در دوره پهلوی برخلاف تاریخ هزار سال گذشته از نظر زبان و فرهنگ مورد تبعیض و اجحاف قرار گرفته اند و این هم مشکلی اجتماعی است که میتواند و باید حل شود.

آقای دکتر جلال متینی در مورد خود بنده هم تا حدی کم لطفی غیر قابل فهمی کرده و حتی در آن مقاله نوشته بودند که من گویا ظاهرا خودم هم اهل باکو هستم ودر مورد آذربایجان تبلیغات پان ترکیستی و حتی استالینیستی میکنم! همین بود که باعث شد (بدون آنکه من خبری داشته باشم) آقای دکتر هیئت خودشان در مجله «وارلیق» مطلب نسبتا مفصلی در مورد مقاله آقای دکتر جلال متینی نوشتند که من در اینجا لینک آن مقاله را میگذارم (در دو بخش). بنده بعدا طی نامه ای از آقای دکتر هیئت تشکر کردم. در ضمن این را هم عرض کنم که احترام بنده نسبت به فضل و دانش وسیع آقای دکتر جلال متینی همچنان پا برجاست اما ایشان بنظرم در این مقاله روال استدلالات تند و شخصی برخی از اهل قلم را ادامه داده اند که بقدر کافی بحث شده و آقای دکتر هیئت نیز به همین نکته ها جواب داده اند.

دکتر جواد هیئت: در باره مقاله «آذربایجان کجاست؟»

* چکیده این کتاب را در سه بخش در همین سایت «چشم انداز» گذاشته ام: بخش اول: الفباء،

بخش دوم: استانداردیزاسیون و

بخش سوم: مدرنیزاسیون



دسته‌ها:يادداشت های سرپائی, یادداشت

برچسب‌ها:,

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s