عباس جوادی — در آذربایجان مردم به خودشان «ترک» و به فارسی زبانان «فارس» میگویند. این یک تفکیک زبانی است. تفکیک های جغرافیائی هم میشود از قبیل «تبریزی»، «تهرانی»، «اردبیلی» و یا اصفهانی» و غیره. اینگونه تفکیک ها ،هم بین مردم رایج است و هم غلط نیست. آریاگرایان ما از تعبیر «ترک» خوششان نمیاید زیرا آنها فکر میکنند با این تعبیر آذربایجانیها خود را از نظر ملی از بقیه ایرانیها جدا میکنند و از «فارس» نامیده شدن خودشان هم خوششان نمیاید چون به این تعبیر عادت نکرده اند و فکر میکنند این، نوعی تفرقه و جدائی افکنی است – که این اصلا درست نیست. ترک گرایان آذربایجان هم وقتی «ترک» میگویند میخواهند خودشان را نه فقط از نظر زبانی بلکه به لحاظ ملی و احساسی هم از بقیه ایران و بخصوص فارسی زبانان جدا کنند – که اینهم نادرست و بی اساس است چونکه در ایران همه ایرانی هستند اگرچه همه فارسی زبان نیستند.

تفکیک همیشه در گروه ها هست و بوده و بخودی خود چیز بدی نیست مگر اینکه از آن سوء استفاده شود. اعضا و مردم یک گروه، کلاس مدرسه، و یا محله و شهر و منطقه را میتوان نسبت به ملت و تابعیت تفکیک کرد مانند: ایرانیها و هلندی ها… و یا شهر و استان و منطقه مانند: خراسانیها و آذربایجانیها… ویا طبق دین مانند: مسلمانان و مسیحی ها… و یا مذهب مثل: شیعه ها و سنی ها… و یا بنا به زبان مانند: ترکها و… ترکها و چی؟ فارسی زبانان را اگر فارس نخوانیم پس چه بخوانیم؟ مردم آذربایجان میگویند «فارس» و ترک» و این برای تفکیک زبانی است و نه ملی و نژادی و نه برای تفرقه و تجزیه که افراطی های هر دو طرف میخواهند بزور به این تعابیر بار کنند

شما میتوانید ایرانی و فارسی زبان باشید و یا ترک زبان و یا ارمنی زبان. میتوانید افغان باشید و دری زبان و یا پشتو زبان. میتوانید آمریکائی باشید و انگلیسی زبان و یا اسپانیولی زبان. خوش شانسی ایرانی ها و افغانها و یا آمریکائی ها در اینست. در مقابل، در ترکیه و آلمان و روسیه وغیره که نام کشور مربوط به یک قوم و زبان بخصوص میشود مثلا یک کرد ترکیه خود را به سختی میتواند «ترک» بنامد و یا بسختی میتوان از یک تاتار اهل روسیه و یا چینی زبان اهل آلمان انتظار داشت که به صرف تابعیت روسیه و یا آلمان خود را «روس»  و یا «آلمانی» بنامد. ایرانی ها و افغان ها و آمریکائی ها این مشکل را ندارند.

در جمهوری آذربایجان هم راحت است که هم ترک زبانان آذری و هم طالش های ایرانی زبان، همه خود را آذربایجانی و یا آذری بنامند. حالا بعضی ناسیونالیست های آذری میخواهند بزور هنگام مشخص کردن تابعیت و ملیت و زبان و دین، همه اتباع و شهروندان آذربایجان را «ترک آذربایجانی» بنامند. این، میتواند باعث تفرقه و کدورت و دشمنی بین گروه های قومی و اتنیکی یک مملکت بشود و چیزی است که فقط مربوط به دستور کار گروه ها وایدئولوژی های افراطی ناسیونالیستی است و اکثریت بزرگ مردم از آن بدورند.

ناسیونالیست های یک طرف نمیخواهند اصلا کلمه و تعبیر «ترک» و «ترکی» را بشنوند و بیم دارند که استفاده از اینگونه تعابیر باعث جدائی، تفرقه و تجزیه ایران میشود. بهمین دلیل به سراغ تاریخ و حمله مغول و باصطلاح تحمیل زبان ترکی به مردم آذربایجان و دیگر بخش های ایران میروند. ناسیونالیست های طرف مقابل هم در مقابل با هزار سند حقیقی و ساختگی میخواهند بزور ثابت کنند که ترکها از هزاران سال پیش و حتی قبل از فارس ها ساکن ایران بوده اند و یا اینکه از نظر تعداد هم اصلا اقلیت نیستند. در این مورد هم، باز، اکثریت بزرگ مردم از این مناقشات و مباحثه ها بدورند. این بحث ها را بگذارید تاریخ دانان و مردم شناسان بکنند. برای مردم ، واقعیت امروزی مهم است و آن اینکه در ایران ، بهر دلیل تاریخی و با هر شمار و تعدادی که بگوئید، زبانهای مختلفی بکار برده میشود. این، هیچ هم چیز بدی نیست و حتی شاید خیلی هم خوبست.

بنظر میرسد «فارس» نامیدن هم وطنان فارسی زبان و «ترک» نامیدن هموطنان ترکی زبان نه غلط است و نه بد – به  شرط آنکه افراطی های این یا آن طرف از این مسئله طبیعی بهانه ای برای انکار و یا تحقیرطرف مقابل سر هم نکند.

دسته‌ها:رنگارنگ